انواع شیرآلات صنعتی و کاربرد های آن‌ها

انواع شیرآلات صنعتی از نظر کارکرد و شکل ظاهری وجود دارد، به طوری که بیش از چندین مدل از این محصول در بازار موجود است. انواع آن شامل شیر کشویی، شیر کروی، شیر سوزنی، شیر یکطرفه، شیر پروانه‌ای وغیره است. در ادامه به معرفی کامل انواع شیرآلات و راهنمای خرید آن می‌پردازیم، همراه ما باشید.

شیرآلات صنعتی از دسته محصولات واردات تجهیزات صنعتی یکی از مهم‌ترین تجهیزات کاربردی در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، نیروگاه‌ها، صنایع غذایی، دارویی و بسیاری از واحدهای تولیدی محسوب می‌شود. این ابزار به مدیریت و کنترل، قطع و وصل یا تنظیم جریان انواع سیالات (همچون مایعات، گازها و بخارها) می‌پردازد. به همین علت چگونگی انتخاب آن‌ در حفظ ایمنی، بهره‌وری و عملکرد سیستم تاثیر گذار است.

انواع شیرآلات صنعتی

همانطور که بیشتر به آن اشاره شد، انواع شیرآلات صنعتی در بازار وجود دارد که در زیر به معرفی پرکاربردترین و رایج‌ترین مدل‌های آن پرداخته شده است:

شیر دروازه‌ای (Gate Valve)

کاربرد: برای قطع و وصل کامل جریان

مزایا: افت فشار کم – مناسب برای سیالات تمیز

صنایع مرتبط: نفت، گاز، پتروشیمی، آب و فاضلاب

نکته: مناسب برای استفاده در حالتی که شیر یا کاملا باز یا کاملا بسته باشد.

یکی از انواع شیرها که برای قطع و وصل کردن کامل سیال استفاده می‌شود، شیر دروازه‌ای یا همان کشویی است. از ویژگی‌های این شیر می‌توان به کم بودن افت فشار اشاره کرد که معمولا بر سر راه‌ لوله‌های طویل قرار می‌گیرد.

عملکرد این نوع شیرآلات صنعتی به این صورت است که وقتی آن را باز کنید، بند یا کشو کاملا به سمت بالا حرکت می‌کند و از مسیر جریان سیال خارج می‌شود. به طوری که هیچگونه مقاومتی در برابر جریان عبوری ندارد؛ اما زمانی که شیر بسته شود، بندآور وارد پایین‌ترین قسمت خود می‌شود.

شیر توپی (Ball Valve)

کاربرد: قطع و وصل سریع جریان

مزایا: عملکرد سریع – نشتی بسیار کم – عمر طولانی

صنایع مرتبط: گازرسانی، پالایشگاه‌ها، صنایع شیمیایی

نکته: در اندازه‌های مختلف و حتی برای کاربردهای فشار بالا قابل استفاده است.

این مدل شیر را برای باز و بسته کردن کامل سیال استفاده می‌کنند که با یک ربع دور باز و بسته می‌شود. در صورتی که آن را باز کنید، سیال بدون برخورد با مانع در خط حرکت می‌کند. این مدل شیرها عملکرد روانی دارند و با گشتاور کم کار می‌کنند. در صورت کنترل از راه دور، گشتاور کم جزو ویژگی‌های آن محسوب می‌شود.

شیر پروانه‌ای (Butterfly Valve)

کاربرد: کنترل و قطع جریان

مزایا: طراحی فشرده – قیمت اقتصادی – نصب آسان

صنایع مرتبط: صنایع غذایی، تهویه مطبوع، انتقال آب

نکته: معمولاً در لوله‌هایی با قطر زیاد استفاده می‌شود.

یکی از انواع شیرآلات صنعتی که جزو ساده‌ترین مدل‌ها هم محسوب می‌شود، شیر پروانه‌ای است که اغلب در صنایع نفت و پتروشیمی استفاده می‌‌شود. ساختار این شیر به این صورت است که بدنه کاملا معمولی و یک صفحه مدور دارد.

این شیر یا به صورت دستی یا برقی کار می‌کند که بیشتر در واحدهایی با فشار کم، کاربرد دارد. از ویژگی‌های خاص این شیر می‌توان به حداکثر رساندن سرعت و حرکت سیال اشاره کرد. این شیر در کنترل فشار سیالات در مخازن یا برج استفاده می‌شود.

 شیر یک‌طرفه (Check Valve)

کاربرد: جلوگیری از بازگشت جریان

مزایا: بدون نیاز به عملگر خارجی – ساده و کم‌هزینه

صنایع مرتبط: پمپ‌خانه‌ها، خطوط انتقال، پالایشگاه‌ها

نکته: افزایش ایمنی در سیستم‌های دارای جریان دوطرفه یا نوسانی.

همانطور که از نام آن بر می‌آید، این شیر عملکردی یکطرفه دارد و از برگشت جریان سیال در لوله جلوگیری می‌کند. به بیان دیگر، مسیر یک طرفه‌ای را برای سیال محیا کرده تا در جهتی قرار گیرد که برعکس آن ناممکن است.

البته درصورتی که بخواهید جریان را در مسیر برعکس قرار دهید باید شیر را برعکس نصب کنید. گاها برای تغییر جهت جریان، داخل شیر یکطرفه را در می‌آورند. در حالی که این عمل منجر به خرابی شیر و از دست دادن حالت یکطرفه آن می‌شود.

شیر کروی (Globe Valve)

کاربرد: تنظیم و کنترل جریان

مزایا: دقت بالا در کنترل – مناسب برای سیالات با فشار بالا

صنایع مرتبط: پتروشیمی، بخار، نیروگاه

نکته: نسبت به شیر دروازه‌ای افت فشار بیشتری دارد.

یکی دیگر از انواع شیرآلات صنعتی، مدل کروی است ‌که نوعی شیر یکطرفه بوده و در دو نوع کروی افقی و عمودی در بازار وجود دارد. مدل عمودی جریانی مستقیم داشته و در موقعیت‌هایی کاربرد دارد که قطع فوری جریان لازم است. عملکرد آن هم به این شکل بوده که در مسیر سیال ورودی به یک کره داخل سیال معلق تعبیه می‌شود، سپس از سمتی به سمت دیگر منتقل می‌شود.

شیر سوزنی (Needle Valve)

کاربرد: تنظیم دقیق جریان‌های کم

مزایا: دقت بالا – مناسب برای سیستم‌های ابزار دقیق

صنایع مرتبط: آزمایشگاه‌ها، سیستم‌های اندازه‌گیری

نکته: معمولا در لاین‌هایی با دبی کم استفاده می‌شود.

اسم این مدل شیرآلات صنعتی برگرفته از حالت دیسک و نشیمنگاه است که از نظر عملکرد و شیوه کار به شیرهای کروی شباهت دارد. به واسطه این مدل شیر می‌توان انواع سیال را در هر شرایطی به ویژه لوله‌های باریک و ظریف مدیریت و کنترل کرد.

ساختار این شیر خیلی ظریف بوده و تقریبا کوچک است. همچنین مکانیسم خوب و قابل اعتمادی دارد؛ لذا برای موقعیت‌های حساس و خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 دیافراگمی (Diaphragm Valve)

کاربرد: کنترل جریان سیالات خورنده یا ویسکوز

مزایا: عدم تماس مستقیم سیال با بدنه فلزی – قابلیت ضد خوردگی

صنایع مرتبط: داروسازی، صنایع شیمیایی و بهداشتی

نکته: مناسب برای خطوط استریل و فرآیندهای بهداشتی.

شیر دیافراگمی یک مدل از انواع شیرآلات صنعتی خطی است که از آن به منظور باز و بسته کردن جریان سیال استفاده می‌کنند. در این شیر، دیسک منعطفی وجود دارد که سیت با بالای بدنه شیر در تماس است و نوعی آب‌بندی را شکل می‌دهد. از این رو به آن شیر دیافراگمی گفته می‌شود.

نکات مهم در انتخاب شیرآلات صنعتی

انواعی از این محصول در بازار موجود است که نقش مهمی هم در صنایع گوناگون ایفا می‌کنند؛ لذا برای انتخاب درست و اصولی آن بهتر است فاکتورهای زیر را در نظر بگیرید:

1. نوع سیال: بسته به نوع سیال که می‌تواند گاز، مایع، بخار یا مواد خورنده باشد به انتخاب شیر بپردازید.
2. فشار و دمای کاری: با در نظر گرفتن حداکثر فشار و دمایی که شیر باید تحمل کند آن را انتخاب کنید.
3. جنس بدنه و اجزا: جنس بدنه آن می‌تواند از استیل، برنج، چدن، PVC یا دیگر مواد مقاوم باشد که هر یک ویژگی‌های منحصر به فردی برای شیر دارند.
4. نوع عملکرد: منظور از نوع عملکرد آن دستی، الکتریکی یا پنوماتیکی است که باید پیش از انتخاب شیر، نوع آن مشخص شود.
5. نشتی مجاز: کلاس‌های نشت‌پذیری بر اساس استانداردهای ANSI/ASME را لحاظ کنید.

سخن پایانی

انواع شیرآلات صنعتی شامل مدل کروی، توپی، دروازه‌ای، دیافراگمی وغیره است. از آنجایی که تنوع بالایی میان شیرها وجود دارد، قطعا انتخاب مناسب آن در کنترل هزینه‌های نگهداری، افزایش ایمنی سیستم و بهره‌وری عملیاتی تاثیر دارد.

از آنجایی که هر نوع شیر ساختار، جنس و مکانیز عملکردی متفاوتی دارد؛ بنابراین برای شرایط خاصی طراحی شده و باید متناسب با نیاز پروژه انتخاب شود. برای نصب و راه اندازی انواع نرم افزار و سخت افزار می‌توانید از مجموعه ویرا فناوران فاتک کمک بگیرید. همچنین سوالات خود را برای کارشناسان ما کامنت کنید.